Nostradamus: czy naprawdę przewidział przyszłość
Michel de Nostredame, znany jako Nostradamus, był XVI-wiecznym astrologiem i lekarzem. Przede wszystkim jednak cieszy się renomą przewidującego przyszłość, co wynika z jego zbioru "Centuriae" składającego się z 942 kwatrów – czterowierszkowych wersów, które miały proroctwem opisywać ważne wydarzenia. Ale czy Nostradamus naprawdę przewidział przyszłość? A może to my sami dopasowywamy jego słowa do zdarzeń? >> Efekt Barnuma i przepowiednie Efekt Barnuma, nazwany tak na cześć XIX-wiecznego szamantera Phineasa T. Barnuma, tłumaczy, dlaczego tyle osób uważa na przepowiedni Nostradamusa. Chodzi o to, że bardzo ogólna i niesprecyzowana informacja może wydawać się specyficzna dla każdej osoby lub sytuacji. Przypomina to dawne horoskopowe listonogi – na przykład: "Dziś odczujesz niepokój, ale wkrótce pojawią Ci się nowe możliwości". Takie stwierdzenie może być prawdziwe dla wielu osób, a jednocześnie nikt konkretnie nie zasądza. >> Potwierdzenie selektywne Innym fenomenem tłumaczącym sukces przepowiedni Nostradamusa jest potwierdzenie selektywne. To znaczy, że ludzie mają tendencję do zapamiętywania tylko tych przewidywań, które się spełniły, a ignorowania tych, które nie wyszły prawidłowo. Nostradamus napisał 942 kwatrów i wśród nich z pewnością są te, które można dopasować do różnych wydarzeń w historii. Ale czy pamiętamy o tych milionach niespełnionych przepowiedni? Zazwyczaj nie. >> Dlaczego chętnie wierzymy? Wierzenie w przepowiednie, zwłaszcza takie jak te Nostradamusa, może wynikać z wielu czynników. Po pierwsze, ludzie mają naturalną tendencję do poszukiwania sensu i porządku w losowych wydarzeniach – to zwane jest iluzją kontroli czy lądem spójności. Gdy coś się dzieje, chcemy mieć pewność, że było przewidziane lub z jakiegoś powodu miało się stać. Po drugie, ludzie mają ogromną potrzebę kontrolowania swojego życia – a przepowiednie dają fałszywe poczucie takiej kontroli. Gdy wiemy (lub sądzimy), co ma się wydarzyć w przyszłości, czujemy się mniej narażeni na los i nieprzewidywalne zdarzenia. >> Czy Nostradamus naprawdę przewidział przyszłość? Podsumowując, choć przepowiednie Nostradamusa nadal cieszą się dużą popularnością, trudno powiedzieć, czy naprawdę przewidywał przyszłe wydarzenia. Większość naukowców uważa, że te zjawiska są wynikiem efektu Barnuma i potwierdzenia selektywnego – a nie magicznych umiejętności Nostr